Czekamy na stanowisko Ministerstwa Zdrowia dotyczące zwiększenia dostępności terapii protonowej w naszym kraju. Z prośbą o przedstawienie planów i strategii działań w tym zakresie do resortu zdrowia wystąpił 9 kwietnia br. Rzecznik Praw Obywatelskich.
Ten temat szczególnie interesuje Pacjentów i lekarzy z naszego regionu, bo przypomnijmy, w Polsce jedynym ośrodkiem protonoterapii jest Instytut Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, który w swojej strukturze posiada Centrum Cyklotronowe Bronowice (CCB) i dysponuje dwoma stanowiskami do terapii protonowej stosowanej w przypadku nowotworów zlokalizowanych poza narządem wzroku oraz jednym stanowiskiem do terapii protonowej nowotworów oka.
Niestety Centrum nie jest podmiotem leczniczym, dlatego terapia protonowej w bronowickiej placówce odbywa się na podstawie indywidulanych umów zawieranych przez poszczególne podmioty opieki medycznej. Stąd, jak zauważa w swoim raporcie NIK – protonoterapia w naszym kraju jest niewykorzystanym potencjałem innowacyjnej metody leczenia i niestety jej dostępność pozostaje mocno ograniczona. Nadal brakuje kompleksowych rozwiązań systemowych, a problemy organizacyjne kolejnych podmiotów odpowiedzialnych za opiekę medyczną blokują chorym dostęp do nowoczesnej terapii. W efekcie Pacjenci onkologiczni zmuszeni są do szukania pomocy za granicą, a ta sytuacja finalnie generuje dodatkowe koszty dla budżetu państwa.
Warto zauważyć, że protonoterapia była już przedmiotem zainteresowania Najwyższej Izby Kontroli w roku 2020. Kontrola Dostępności terapii protonowej i wykorzystanie cyklotronów w Centrum Cyklotronowym Bronowice w Krakowie ujawniła, że Centrum wykorzystuje jedynie 30% swojego potencjału terapeutycznego i nie oferuje protonoterapii dla dzieci. Jak wskazano w raporcie pokontrolnym NIK, kolejni Ministrowie Zdrowia pełniący swoje funkcje w latach 2020–2024 nie zrobili wystarczająco dużo, aby rozwijać i uporządkować system terapii protonowej w Polsce.
W kwietniu 2026 roku z interwencją w tej sprawie wystąpił do Ministerstwa Zdrowia Rzecznik Praw Obywatelskich, który wskazał, że pomimo poszerzenia listy wskazań refundowanych, realny dostęp dla Pacjentów jest wciąż niski. Jak zauważa RPO, jedyny w Polsce ośrodek w Krakowie (CCB IFJ PAN) nie pracuje na pełnych obrotach; nadal nie znana jest strategia rozwoju tej metody leczenia oraz plan działań, mających na celu pełniejsze wykorzystanie istniejącej w Krakowie infrastruktury.
