29 kwietnia, w pierwszą rocznicę śmierci doktora Tomasza Soleckiego zamordowanego przez pacjenta w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie, Okręgowa Izba Lekarska, do której należał Doktor Solecki, zorganizowała debatę poświęconą zjawisku agresji wobec medyków.
– Minął rok od tej tragedii i wydaje się, że nasza Izba go nie zmarnowała. Jesteśmy w miarę blisko zakończenia pracy nad zagadnieniami, którymi przyszło się nam zajmować po zabójstwie naszego kolegi. Przedstawiliśmy je w programie „Bezpieczny Medyk”, który jest podstawą działania specjalnego zespołu międzyresortowego. Jednak problemem jest wdrażanie tych rozwiązań. Potrzebny jest na przykład rzetelny monitoring zjawiska agresji wobec medyków, potrzebne jest wypracowanie zabezpieczeń i mechanizmów reakcji na zdarzenia – podkreślała gospodyni debaty Marzena Ksel-Teleśnicka, prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Krakowie.
W dyskusji prowadzonej przez Andrzeja Rysia, wiceministra zdrowia w rządzie Jerzego Buzka, współtwórcę i dyrektora Szkoły Zdrowia Publicznego CM UJ oraz wieloletniego eksperta Komisji Europejskiej w zakresie zdrowia, uczestniczyli: ksiądz kardynał Grzegorz Ryś, metropolita krakowski, Iwona Paciepnik, specjalistka medycyny rodzinnej, pediatra, wykładowca Katedry Medycyny Rodzinnej CM UJ, dr hab. Jakub Lickiewicz, psycholog, prawnik, instruktor samoobrony i autor publikacji poświęconych zapobieganiu zachowaniom agresywnym w ochronie zdrowia oraz dr Małgorzata Popławska, dyrektor Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego, specjalistka anestezjologii i intensywnej terapii oraz medycyny ratunkowej.
Specjalny list do organizatorów i uczestników debaty napisał wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, członek OIL w Krakowie: „Z dużym uznaniem przyjąłem informację o organizowanej przez środowisko lekarskie debacie Bezpieczny Medyk. Spotkanie to ma szczególny wymiar, odbywa się w pierwszą rocznicę śmierci doktora Tomasza Soleckiego, której okoliczności wstrząsnęły opinią publiczną i na nowo unaoczniły skalę zagrożeń, z jakimi mierzą się dziś pracownicy ochrony zdrowia. To niezwykle ważna inicjatywa, pokazująca, że środowisko medyczne nie tylko diagnozuje problemy, ale także aktywnie pracuje nad ich rozwiązaniem. Szczególnie istotne jest, że podczas spotkania zostaną pokazane efekty prac nad przygotowaniem pierwszego w Polsce systemu „Bezpieczny Medyk”, a także podjęta zostanie próba rzetelnej analizy czynników wywołujących przemoc fizyczną i werbalną wobec personelu medycznego. Jako minister obrony narodowej, ale również jako lekarz z pełną odpowiedzialnością podkreślam, że bezpieczeństwo niosących pomoc innym jest fundamentem sprawnie funkcjonującego państwa. Medycy, podobnie jak żołnierze, stoją na pierwszej linii odpowiedzialności za życie i zdrowie obywateli i nie mogą być pozostawieni sami wobec narastającej agresji. (…) Dzisiejsze spotkanie ma szansę stać się ważnym krokiem w budowaniu spójnego systemu ochrony medyków, realnego wsparcia ich codziennej pracy”.
Patronat honorowy nad debatą „Bezpieczny Medyk”, organizowaną w hołdzie pamięci doktora Tomasza Soleckiego, objął prezydent Krakowa Aleksander Miszalski. Podkreślał on w swym wystąpieniu, iż pamięć o Doktorze musi być bodźcem do działań, które zapobiegną takim tragediom w przyszłości: – Bezpieczeństwo medyków to jeden z priorytetów krakowskich władz. To nie jest dyskusja tylko w Państwa środowisku. Jeżeli przedstawiciele środowiska medycznego, osoby, które nam ratują życie, dbają o nasze zdrowie, same nie mogą się czuć bezpiecznie, to znaczy, że nikt z nas nie jest bezpieczny. Dlatego musimy dołożyć wszelkich starań, aby wypracować mechanizmy na poziomie ustawowym, samorządowym i we współpracy różnych środowisk, by to bezpieczeństwo wzmocnić.
Uczestniczący w spotkaniu prof. Maciej Małecki, prorektor UJ ds. Collegium Medicum, wrócił wspomnieniami do tragicznej daty 29 kwietnia 2025 roku oraz uczuć, które w tym dniu towarzyszyły środowisku medycznemu Krakowa i całej Polski: – Wszyscy w Szpitalu Uniwersyteckim wykonywaliśmy swoją pracę. Ja miałem zajęcia ze studentami i pamiętam to ogromne przerażenie, niedowierzanie, które miało miejsce, kiedy dowiedzieliśmy się o ataku… Pragnę powiedzieć, że jesteśmy z Rodziną, chcę złożyć te słowa na ręce obecnego tu brata Doktora, proszę też o przekazanie słów solidarności pani doktor Iwonie Soleckiej. Jesteśmy dzisiaj z Wami, mamy świadomość wyrwy, jaka powstała w Waszym życiu, wyrwy, której nikt nigdy nie zakopie. Nikt nie zastąpi żonie męża, synowi ojca… – powiedział prof. Małecki. Dodał później, iż przez ten rok przynajmniej zmieniła się świadomość społeczna i świadomość zagrożenia wśród lekarzy. Poprawiła się, przynajmniej w Krakowie, komunikacja lekarzy z policją i wymiarem sprawiedliwości. Ale choć podjęto też pewne działania, mają one charakter głównie punktowy, lokalny, w pojedynczych placówkach ochrony zdrowia.
Choć debata odbywała się pod hasłem „Bezpieczny Medyk”, jej tematyka była znacznie szersza. Wiele uwagi poświecono przyczynom agresji, nie tylko w relacjach medyk–pacjent. Rozpoczynając dyskusję, Andrzej Ryś przypomniał, iż projekt „Bezpieczny Medyk”, stanowiący podstawę pracy interdyscyplinarnego zespołu przy Ministrze Sprawiedliwości, powstał po śmierci Tomasza Soleckiego w tym samym budynku krakowskiej Izby, w którym teraz obchodzona jest rocznica tej tragedii. Wspomniał też, iż jednym z proponowanych tytułów dla debaty było zdanie „Bezpieczeństwo medyka w chaotycznym świecie”: –Kończyłem medycynę żyjąc w świecie autorytetów (…) i mój świat jest światem autorytetów. Dziś mówimy o braku autorytetów (…) Jaki to właściwie świat? – padło pytanie do księdza kardynała Grzegorz Rysia. – Przeciwieństwem słowa chaos jest porządek i wydaje mi się, że od razu trafiamy w sedno. Nasz świat jest światem bez porządku – brzmiała odpowiedź. Bowiem porządek świata to także porządek moralny, który człowiek nieustannie narusza. Ksiądz kardynał przypomniał też trafną wg niego diagnozę papieża Franciszka: – Żyjemy w świecie, w którym mamy wszystkie możliwości i minimum sensownych celów. Znaczy – wszystko moglibyśmy zrobić, tylko nie wiemy po co. Jak tego „po co” nie ma, to zostaje konsumpcja. A po co w konsumpcji autorytety? Nie są potrzebne. (…) To jest właśnie chaos.
Iwona Paciepnik zapytana, czy jako lekarz, który codziennie widzi swoich dobrze znanych pacjentów, czuje się dla nich autorytetem, odparła: – Jeszcze tak, ale na to trzeba stale pracować. Do naszego zawodu też wkradł się konsumpcjonizm. (….) Żyjemy w stresie, napięciu, odpowiedzialności, w kontakcie z cierpieniem i lękiem – strachem pacjentów, ale też naszym strachem – czy sobie poradzimy, czy potrafimy wyleczyć pacjenta. Ale my lekarze musimy porządkować te sytuacje. Musimy komunikować się z pacjentem. Bez rozmowy, w takim zabieganiu tracimy sens bycia lekarzem.
Dr hab. Jakub Lickiewicz dodał: – W psychologii nie używamy określenia autorytet, ale mówimy o osobie znaczącej. I takie osoby wciąż wokół mamy. Natomiast dr Małgorzata Popławska przypomniała, że dziś wizerunek lekarza kreuje często internet, a tam na co dzień zły przekaz jest bardziej atrakcyjny od dobrego.
Wszyscy paneliści podkreślali znaczenie dobrej komunikacji. Nie tylko zdaniem księdza kardynała dziś komunikacja między ludźmi sprowadza się często do wygłaszania komunikatów, bez woli wysłuchania drugiego człowieka. Nie mamy umiejętności słuchania i często nie chcemy słuchać. I dobrej komunikacji powinno się uczyć całe nasze społeczeństwo.
Tragiczna śmierć krakowskiego lekarza i – wcześniej – ratownika medycznego w Siedlcach nieco poprawiła komunikację między medykami a rządzącymi. O wielu nowych systemach bezpieczeństwa działających już w pogotowiu ratunkowym mówiła podczas spotkania doktor Popławska, podkreślając, że akurat w ratownictwie medycznym wydarzyło się w ostatnim roku dużo dobrego. Zapowiadane są kolejne działania, jak choćby wyposażenie każdego ratownika w kamizelkę nożoodporną.
O pracach nad systemowymi rozwiązaniami zwiększającymi bezpieczeństwo medyków poinformowała Marzena Ksel-Teleśnicka. Prezes ORL, w zastępstwie nieobecnego z powodu choroby prof. Andrzeja Matyi, członka Prezydium ORL w Krakowie i przewodniczącego zespołu ekspertów przy Ministrze Sprawiedliwości, przedstawiła efekty działania tego gremium: – Zaczęliśmy od podstawowych rzeczy, na przykład zróżnicowania, co jest jeszcze krytyką, a co już agresją. Usystematyzowaliśmy pojęcia. (…) Kolejny problem, którym się zajęliśmy – jeśli czemuś chce się zapobiegać, najpierw trzeba opisać to zjawisko. Jednak my nie jesteśmy w stanie się doprosić, by taki system monitorowania wprowadzono, choć pani dyrektor Centrum Monitorowani Jakości dwukrotnie uczestniczyła w obradach zespołu, przedstawiła szczegółowe rozwiązania i nawet koszty ich wprowadzenia. Ale nadal czekamy na decyzję Ministerstwa. Z kolei doktor Paciepnik przedstawiła bardzo usystematyzowany projekt, jak zapobiegać zachowaniom agresywnym, co powinno się w każdej placówce opieki zdrowotnej wprowadzić, by zwiększyć bezpieczeństwo. Ponadto dzięki Zespołowi poprzedni minister sprawiedliwości Adam Bodnar wydał zalecenia dla prokuratorów, by wszystkie zachowanie agresywne wobec medyków były ścigane z urzędu. Wprowadzono też zmiany w przepisach prawa, które zmieniły optykę. Ale nadal lekarz przyjmujący w prywatnym gabinecie nie jest uznawany za funkcjonariusza publicznego i jeśli zaatakuje go pacjent, procedury nie mają zastosowania. (…) Rekomendacje są już gotowe. Przygotowaliśmy wspólny „rdzeń” dla wszystkich rodzajów placówek medycznych uznając, że szczegółowe rozwiązanie, odpowiednie dla poszczególnych elementów systemu, jak choćby te już przyjęte w Pogotowiu, zostaną ujęte w formie aneksów – poinformowała Marzena Ksel-Teleśnicka. Niestety, nie następuje wdrażanie tych propozycji, tempo zmian nie satysfakcjonuje.
Głos w dyskusji zabrali również komendant miejski Policji w Krakowie Paweł Jastrząb, (podkreślając, że lekarze nie są w stanie zmienić całego systemu, więc przede wszystkim powinni walczyć o własne bezpieczeństwo) oraz przedstawiciele izb lekarskich w Krakowie, Katowicach i Rzeszowie.
Na zakończenie pierwszej rocznicy tragicznej śmierci dr. Tomasza Soleckiego, w Bazylice Karmelitów „Na Piasku” w Krakowie odprawiono mszę świętą w Jego intencji. Oprawę muzyczną zapewnił Krakowski Chór Lekarski OIL w Krakowie.
